Fanibugu suguyaw ani u sɔngɔ
Fanibugu kelen-kelen bɛɛ
Fanibugu kelen-kelenw ye fanibugu misɛnninw ye minnu dilannen don sɔrɔdasi kelen-kelen bɛɛ kama walima kɛnɛyako kanubagaw kama, kɛrɛnkɛrɛnnenya la, u bɛ waati dɔɔnin sigiyɔrɔ ni sigiyɔrɔ di. O fanibuguw dilannen don walisa u ka se ka ta ani ka u dogo, u ka dɔgɔ ani u girinya ka nɔgɔn, o b’a to sɔrɔdasiw ka se k’u ta ani k’u lamaga nɔgɔya. Misali la, fanibugu kelen-kelen min bɛ kɛ waati saba-a cogoya la, kɔnɔna yɔrɔ bɛ yen mɔgɔ kelen dɔrɔn de kama. A bɛ baara kɛ ni aliminiyɔmu nɛgɛberew ye minnu girinya ka nɔgɔn walasa ka dɛmɛ don ani nilon fini finman nka min bɛ mɛn. K’a sababu kɛ fɛn dilannibaw ye- ani fɛn dilanni taabolo nɔgɔmanw, a ka c’a la, sɔngɔw bɛ daminɛ 500 na ka se 1500 ma. Nka, fanibugu kelen-kelen minnu bɛ ni fɛn kɛrɛnkɛrɛnnenw ye, i n’a fɔ camouflage (camouflage) hakɛ min ka bon- ani nɛnɛ{11}}nɛnɛfɛnw, olu bɛ baara kɛ ni fɛnw ni fɛɛrɛ kuraw ye, wa u sɔngɔ bɛ se ka wuli ka se yuan 3000 ɲɔgɔn ma.
Mɔgɔ caman-Mɔgɔw ka Kanpaɲi Fanibuguw
Mɔgɔ caman ka kanpaɲi fanibuguw dabɔra kɛrɛnkɛrɛnnenya la mɔgɔ caman magow kama minnu bɛ kanpaɲi kɛ kɛnɛma. Bonya minnu bɛ sɔrɔ tuma caman na, olu ye mɔgɔ 4-mɔgɔ, mɔgɔ 8-, ani fanibugu belebelebaw yɛrɛ ye. O fanibuguw bɛ yɔrɔ caman di, ka lafiɲɛbɔ ni fɛn marayɔrɔw di minɛnw ni fɛnw ma. U jɔcogo ka gɛlɛn kosɛbɛ, o bɛ dɛmɛ sira barikama de wajibiya walasa ka sabatili sabati. A ka c’a la, fanibugu finiw bɛ dilan ni fɛnw ye minnu fanga ka bon, minnu tɛ ji bɔ, minnu tɛ tasuma{11}}, ani minnu bɛ mɛn, o bɛ kɛ sababu ye ka u dilanni taabolo gɛlɛnba de wajibiya. O la, mɔgɔ caman ka kanpaɲi fanibuguw sɔngɔ ka bon kosɛbɛ ka tɛmɛ mɔgɔ kelen ka fanibugu kan. Mɔgɔ naani ka fanibugu musaka bɛ se yuan 2000 fo 5000 ma, k’a sɔrɔ fanibugu belebelebaw bɛ se ka kɛ mɔgɔ 8 walima ka tɛmɛ o kan, u bɛ se ka kɛ yuan 8000 fo 20000 ye.
Komand Fanibuguw
Komandan fanibuguw ye fanibugu kɛrɛnkɛrɛnnenw ye minnu bɛ kɛ komandan baarakɛlaw fɛ walasa ka komandan, jɛkafɔ ani latigɛ{0}}sɔrɔdasi baara kɛtuma na, kɔrɔtɔko kisi waatiw la, ani kobaw-kobaw la. Komandan fanibuguw bɛ kɛ komandan yɔrɔ nafamaw ye sɔrɔdasi baara waatiw la, minnu bɛ ɲinini caman kɛ yɔrɔ, baarakɛcogo ani lakana kan kosɛbɛ. Fanibuguw kɔnɔna belebelebaw ka kan ka kɛ mɔgɔ caman ye biro baara kama, lajɛw kama ani minɛnw marali kama. U man kan ka fiɲɛ, sanji ani tile lakanani ɲuman dɔrɔn kɛ, nka u ka kan fana ka kɛ ni kumaɲɔgɔnya, yeelen ani fiɲɛbɔlan ɲumanw ye. Komand fanibugu dɔw yɛrɛ bɛ fiɲɛbɔlanw sɔrɔ walasa ka baara kɛcogo ɲɛ sigida suguya caman na. Komand fanibuguw dilanni taabolo ka gɛlɛn, ka baara kɛ ni fɛnw ni minɛnw ye minnu ka bon-. A ka c’a la, a sɔngɔ bɛ daminɛ 30.000 na ka se 100.000 ma. Komand fanibugu belebelebaw, minnu ka bon kosɛbɛ, ni fɛɛrɛ kuraw bɛ u la, olu bɛ se ka kɛ yuan ba kɛmɛ caman ye. Jogoɲumanya kɔlɔsili bɛ a to fanibugu fiɲɛ tɛ don a la ani a ka sabati. Sɔrɔdasi fanibugu sanfɛla dɔw bɛ baara kɛ ni fɛn dilanni fɛɛrɛ kɔrɔlenw ye minnu bɛ ɲɔgɔn kan, ka dɔ bɔ jogindaw la ani ka baara bɛɛ lajɛlen ɲɛ. Nka, o fana bɛ dɔ fara sɛnɛko gɛlɛya ni musakaw kan.
